De
wonderen zijn de wereld nog niet uit,
maar of dat waar is moet je zelf ontdekken.
Misschien wel aan de trekvogels die trekken,
of aan een klimroos, of het fluitekruid.
Of aan het vliegtuig, sneller dan 't geluid.,
aan de giraffen net hun lange nekken..
De wonderen zijn de wereld nog niet uit,
ontdek het maar en zoek op alle plekken,
de sterrenpracht, je hand, je eigen huid,
de dorre boom waaraan het twijgje ontspruit,
de zon die uit de regen kleur kan wekken.
Luister, en kijk! Ontdek wat het beduidt:
De wonderen zijn de wereld nog niet uit.
Han G.
Hoekstra |
 |
| |
|
|
 |
J A N U A R I
Janus werd met twee
gezichten afgebeeld: het ene ziet wat zich van binnen
afspeelt, het andere wat buiten gebeurt. Voor de
Romeinen was Janus de god van al wat begint: het oude
gezicht kijkt naar het verleden, het jonge naar de
toekomst. |
|
LOUWMAAND |
In
deze maand werden de huiden van de geslachte dieren gelooid.
Louw is afgeleid van het woord looien. |
|
JANUARIUS |
Naar
de mythologische god Janus, de bewaker en beschermer van
doorgangen en poorten. De feestdag van Janus viel in deze
periode. 'Januari' opent het nieuwe jaar. |
|
|
|
 |
F E B R U A R I
De
maand waarin de Romeinen de reinigings- en
verzoeningsfeesten, 'de Februa' hielden. Ze duurden van
11 tot 28 februari. De reinigingsoffers waren bestemd
voor de zielenrust van de doden. Als de laatste maand
van het jaar was februari voor de Romeinen ook de
periode waarin alle schulden vereffend moesten worden. |
|
SPROKKELMAAND |
Naar
'sporkellen': sprong, de maand die dus een sprong maakt;
of naar 'Spurcalia': Romeinse feesten die met het
snoeien van de wijngaarden gepaard gingen. |
|
FEBRUARIUS |
Naar 'Februae'of
februare': reinigen. In deze maand hielden de Romeinen
hun reinigingsfeesten, 'de februa' |
|
|
|
 |
M A A R T
Als eerste maand van het jaar stond maart voor de
Romeinen in het teken van strijd en ommekeer: de winter
wordt verslagen en de lente is nieuwe heerser. De dagen
worden in maart een uur langer. De natuur herleeft.
Maart is bijgevolg een vrolijke maand. De Romeinen
vierden dan ook de Hilariusfeesten die enige
v\gelijkenis vertonen met ons carnaval. |
|
LENTEMAAND |
De naam spreekt voor zich.
In deze maand begint de lente. De
natuur komt weer volop tot bloei. |
|
MAURITIUS |
Martius komt van de Romeinse oorlogs- en
weergod Mars. Mars was ook de god van de natuur.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
De
Romeinse
kalender
|
De
oorspronkelijke Romeinse kalender, die wordt
toegeschreven aan Romulus, was volledig gebaseerd op de
landbouw. Het jaar bestond uit 10 onregelmatige maanden
(van maart tot december) met een totaal van 304 dagen.
In de winter, wanneer werk op het land onmogelijk was,
had men dus een periode van twee maanden die in de
kalender niet werd meegerekend.
Waarschijnlijk onder invloed van de Etrusken werd er
spoedig overgeschakeld op de maankalender. Het jaar
bestond voortaan uit 12 maanden (januari en februari
werden toegevoegd) met mogelijk af en toe een
schrikkelmaand van 22 of 23 dagen (na februari). Toch
bracht ook deze wijziging de kalender niet helemaal in
overeenstemming met het zonnejaar. Het hele
kalendersysteem raakte danig in de knoop, omdat de
pontifices (priesters) zonder enige regelmaat zo nu en
dan de kalender aanpasten zoals het hun het best leek.
In ieder geval bestond een jaar uit 355 dagen. Maart,
mei, juli en oktober telden 31 dagen, februari had er
28, de overige maanden bestonden uit 29 dagen. Op die
manier kwam de kalender noch met de zon noch met de maan
overeen. Tegen de 1ste eeuw v.C. liep het burgerlijke
jaar reeds drie maanden voor op het zonnejaar.
Bron: http://users.skynet.be/oudheid/geschiedenis/kalender.htm
|
| |
|
|
|
Driekoningen
|
Op 6 januari vieren
de katholieken het Driekoningen-feest. het herinnert ons
aan de 3 wijzen uit het Oosten Caspar, Balthasar en Melchior.
Het waren sterrenkundigen. Volgens de bijbel waren zij
op zoek naar de nieuwe koning van het joodse volk. Ze
volgden, ieder afzonderlijk van elkaar een heldere
schitterende ster aan de hemel. Deze wees hen de weg
naar Bethlehem. In een stal vonden ze de pasgeboren baby
Jezus, gewikkeld in doeken in een kribbe. Maria en
Jozef, de ouders van Jezus zaten er geknield bij.
De wijzen hadden cadeaus voor de 'nieuwe koning'
meegebracht. Goud, wierook en mirre, een heerlijk
geurende hars, die in zalf wordt gebruikt. In enkele
delen van het land halen nog steeds op 6 januari snoep
op bij buren en familieleden. De kinderen zijn dan
verkleed als 'de drie koningen'.
|
|
á
naar boven
|
|
Het koningenspel
|
De Romeinen speelden
tijdens de viering van Saturnalia een koningsspel. In
een vers gebakken koek werd een boon verstopt. Ieder
kreeg een stuk van de koek. Degene die de boon kreeg
mocht 'de koning' zijn en opdrachten laten uitvoeren.
Ook mocht de koning een koningin kiezen. Alle deelnemers
trokken hierna een briefje waarop stond welke functie
zij die avond hadden in de hofhouding. De bedoeling was
de maatschappelijke verhoudingen totaal om te gooien.
Saturnus was namelijk niet alleen de god van de
akkerbouw maar ook de god van de gelijkheid en de
vrijheid. De slaven waren tijdens dit feest voor één
keer de heersers en de hogere functionarissen moesten
opdrachten van de slaven uitvoeren.
|
|
Ook
wordt nog steeds hier en daar het koningsspel gespeeld.
Het is eigenlijk meer een kinderfeest. Vaak werd er een
driekoningenkoek gebakken waarin een boon of een porseleinen
Jezusbeeld
van een à twee centimeter verstopt zat. Wie de boon of
het beeldje op zijn bord kreeg of in zijn mond voelde, mocht de
koning spelen. In praktijk mocht je dan bepalen
welke spelletjes er gespeeld gingen worden.
|
|
Carnaval
|
|
Geschminckt
En met een kleine streek van m'n penseel
verander ik je lieve snoetje in een bijtje
of in een vlinder, of in een zeepiraat
'k heb alle typetjes en kleuren op een rijtje
Maar 't allermooiste ben je toch als clown
het rode neusje en het zwarte traantje
de omtrek van je mond en ogen wit
en op je wang een zonnetje of maantje.
Het past zo goed bij jou. Je bent het zèlf,
dat blije lachen en dat stille huilen,,
en zo gelukkig ben je met dat kleurig masker
waaronder je lekker kunt verschuilen.
Maar wat me 's avonds 't allermeest verbaast;
als je onder de douche staat, oogjes dicht,
dan tover ik, gewoon met zeep en water
opnieuw een clowntje op je lief gezicht.
Magda
Jacobs, Zoetermeer (uit Libelle)
|
|
|
De Germanen vierden
tijdens hun joelfeesten de geboorte van de zon. De
beeltenis van de god Frey werd op een schip met wielen
gezet en hier trok men mee rond in de straten. Deze werd
gevolgd door een stoet mensen vermomd als dieren en de
mannen waren verkleed als vrouw. Het is niet bekend of
het huidige carnavalsfeest hiervan afgeleid is. Sommigen
menen, dat het woord komt van Carne Vale wat zoveel
betekent als 'Vaarwel vlees'. De katholieken mochten
tijdens de de periode van vasten geen vlees eten.
Tijdens de
Germaanse feesten werd met dit feest de overwinning van
de zomer op de winter gevierd.
|
Er is echter ook een andere versie waar men van uit gaat
dat het woord 'blauwe schuit' zou betekenen.
Tijdens de zonnewendefeesten werd een 'carrus navale',
een blauwe schuit rondgetrokken. Hier mochten alleen
mensen op, die een beetje aan de rand van de samenleving
stonden zoals dronkelappen, geestelijken die achter de
vrouwen aan zaten en 'verarmde' edelen. Ook trokken
reisgezelschappen mee die toneelstukjes e.d. opvoerden
over hoe het je ging verging als je de sociale
leefregels negeerde.
|
|
Op de elfde dag van
de elfde maand begint eigenlijk al het carnavalsfeest.
Elf wordt ook wel het 'gekkengetal' genoemd. Om elf over
elf wordt 'prins carnaval' gekozen. Samen, met zijn
'raad van elf', de mensen die hem bijstaan, zorgenzij
ervoor dat het carnavalsfeest weer een echt vrolijk
volksgebeuren gaat worden. Men is niet zeker waar het
woord carnaval vandaan komt. Het zou van 'carne vale'
afgeleid kunnen worden. Carne vale is het Latijnse woord
voor 'vaarwel vlees'.
Elf:
Waarschijnlijk afgeleid van het Germaanse woord 'alf' de
lucht- of watergeest betekent. In de middeleeuwen kende
met het woord alfsch, het betekent zot of dwaas. met
'alfen' wordt bedoeld, iemand in het ootje nemen.
Masker: komt van
het Arabische woord maskara. Het betekent grappenmaker
of nar.
Men vermoedt dat het dragen van maskers is ontstaan uit
het bijgeloof van de mensen. Door te dansen en te zingen
probeerde men vroeger geheimzinnige krachten op te
roepen uit de natuur, om de winter te laten stoppen en
om een goede oogst te verkrijgen. De mensen geloofden
dat de ziel van de overledenen in de lange, donkere
winternachten op aarde terugkeerden in de vorm van
gemaskerde wezens. Door hen met zang en dans te onthalen
hoopte men op bescherming. Daarom organiseerden ze zelf
maskerades om de gunst van geesten af te smeken.
Op de dag na carnaval begint voor katholieken de
vastentijd; 40 dagen geen vlees eten. Men noemt het 'Aswoensdag'.
Het
carnavalsfeest begint zaterdag voor de vastentijd en
duurt tot dinsdagavond (vastenavond) klokslag 12.00 uur
voorbij.
In de Liemers is
de bevolking van oorsprong grotendeels katholiek. Dus
net als bij onze Brabantse- en Limburgse zuiderburen
weten de Liemersen als geen ander, wat het gezegde 'de
bloemetjes buitenzetten' betekent.
Natuurlijk hoor je verkleed te gaan. In groepsverband of
in je eentje. Maar gewoon als jezelf naar het feest gaan
is uit den boze. Je kunt een
mombakkes voordoen zodat en niemand er achter komt wie
je bent. In de carnavalsoptocht loopt men in de gekste
creaties rond. Ook veel praalwagens zijn er te
bewonderen. Ook is het de gelegenheid bij uitstel
om de draak met iemand te steken. Politici en
plaatselijke gemeentes worden nogal eens flink in de
maling te nemen.
De raad van elf is als hekkensluiter de laatste wagen in
de optocht. Rondom springen de kinderen zenuwachtig heen
en weer om het snoep, dat uitgestrooid wordt, op te
rapen.
Luid roepend: "alaaf, alaaf, alaaf' brengen ze de
toeschouwers een groet door met hun rechterhand tegen de
linkerwang te houden.
Ook zijn de 'dansmarietjes' van de partij. Zij
dansen alle 3 dagen vrolijk ronde de raad van elf.
Confetti, serpentines en snippertjes papier worden flink
rondgestrooid. De plaatselijke cafés zitten tjokvol
carnavalsvierders. Menigeen zit de andere morgen met een
flinke kater.
|
|
Carnaval ontstaan in de landbouwgebieden.
Sommigen beweren dat de verste oorsprong van carnaval gevonden
kan worden in de oudheid. In de landbouwstreken was men
ontzettend blij als na de winter weer de lente (en dus ook de
zon) terugkeerde en er weer een vruchtbaar seizoen aanbrak.
Water zorgde voor vruchtbaarheid en ook vrouwen waren het
symbool voor vruchtbaarheid. Daarom werd er een kar uit de
zee getrokken, omringd met vrouwen. Deze vrouwen droegen
allemaal maskers om de boze geesten te verjagen (wat dus weer
te maken kon hebben met de verkleedpartijen tijdens carnaval
nu). Op de kar werd een god rondgereden, vaak in de vorm van
een symbool. Dat was per land meestal verschillend. In Egypte
bijvoorbeeld een houten stier met een zon tussen de horens
(symbool van de zonnewende, dus terugkeer van de zon) en het
symbool van de god Osiris. In Griekenland de god van de
vruchtbaarheid, namelijk Dionysos. Tijdens dat feest ging het
er hevig aan toe, de Grieken dronken enorm veel ter ere van
Dionysus. Zij vonden dat mensen die hun verstand nooit kwijt
willen raken onverstandig. Dus feesten en dronken en dansen ze
er maar op los. Dionysus, in de Griekse mythologie de god van
de vruchtbaarheid (en god van de wijn), werd later overgenomen
door de Romeinen, die hem de naam Bacchus gaven (de
Bacchanalia genoemd). Ook op de feesten tijdens carnaval van
de Romeinen werd flink gefeest en gedronken. Ook werd er
wellustig gezongen en gemusiceerd. Maar ook in andere landen
in de oudheid zijn dus dergelijke rituelen te vinden. Hierin
zou de oorsprong van de optocht gezien kunnen worden: ‘carrus
navalis’ betekent ‘kar uit de zee’ of ‘scheepskar’. Dit zou
een mogelijke theorie kunnen zijn. Dan zou carnaval dus als
een volksfeest zijn ontstaan.
(Bron: werkstuk Digischool)
|
Valentijnsdag
Datum: 14
februari
14 februari is het Valentijnsdag.
Een hele belangrijke dag voor romantische verliefde
stelletjes.
Op deze dag kun je, door een anonieme liefdeskaart
te sturen, je 'geheime' geliefde te verrassen of een stille wenk
of hint te geven. Het zijn drukke tijden voor alle
postbodes. Zelfs onder en op de postzegels staat vaak
een 'geheime' boodschap. Duidelijk alleen bedoeld voor
de ontvanger. Kaarten met hartjes, rozen, kusjes en ook
kaartjes zonder een duidelijke afzender. Heel erg
spannend voor de ontvanger om uit te vissen wie z'n of
haar stille aanbidder is.
Oorsprong:
Zeker is het natuurlijk niet, maar het vermoeden bestaat
dat de oorsprong te zoeken is bij de Romeinen. Op 15
februari werd nl. "Lupercalia", het reinigingsfeest ter
ere van de god Pan, gevierd. Bij dit feest bracht het
lot jonge mannen en maagden bij elkaar. Onder toeziend
oog van Juno, de godin van huwelijk en geboorte, werd de
geliefde door haar minnaar met bloemen verrast. .
Sint Valentinus was
in Terni in Italië bisschop. Hij werd geprezen om zijn
inzet voor de armen en de zieken. Deze dag is naar hem
genoemd. Hij verzorgde de bloementuin van het
plaatselijke klooster en nam regelmatig een tuil met
bloemen mee om de armen en zieken wat 'op te fleuren'.
Ook verliefde paartjes werden blij gemaakt met een mooie
bloem, als teken van trouw en genegenheid. Als
aanmoediging om een gelukkig leven tegemoet te gaan. In
het jaar 269 werd hij op 14 februari gemarteld en
gedood. De Romeinen onthoofden hem, vlak voordat het
feest van de lente zou beginnen. De christenen uit die tijd
maakten nogal bezwaar tegen de heidense lentefeesten.
Ook hier geldt weer dat afschaffen niet lukte, dus men
heeft er het Valentijnsfeest voor bedacht. ter
nagedachtenis aan de bisschop. Vanaf die tijd is
Valentinus de beschermheilige van alle verliefde
paartjes.
|
| |
|
Heerlijke arftensoep
1 grote ‘hepsepoot’
naar keuze: 1 vakensstaart
1 kilo erwten
5 aardappelen
water
zout en peper
naar keuze: knolselderij en prei |
 |
|
De erwten (arften) een dag van tevoren in koud en ruim water
laten weken. De volgende dag de ‘hepsepoot’en desgewenst de
varkensstraat en 4 liter water met zout aan de kook brengen en
2 uur laten trekken. Voeg dan de erwten en de in stukken
gesneden aardappelen toe en laat het geheel 1 uur zachtjes
doorkoken. Als de erwten zacht worden, de soep regelmatig
roeren. De aardappelen fijn wrijven, het vlees er uit halen en
de soep afmaken met peper en zout. Het vlees verdelen over de
borden. In later tijd werd aan de arftensoep knolselderij en
prei toegevoegd. De knolselderij en de prei in stukjes snijden
en samen met de erwten laten meekoken. In plaats van erwten
kunnen ook spliterwten gebruikt worden; deze hoeven niet te
weken. Achterhoekers weten uit ervaring dat de
erwtensoep de tweede dag nog lekkerder is. Men noemt het dan
geen arftensoep meer maar 'snert'.
|
