Ik heb daarnet een boom gekocht.
Nou ja, een boom, zo'n drie voet hoog.
Daarvoor wordt nu een plaats gezocht.
Je zegt: ""Het is een tak, meer niet."
Ho ho, met wortels en een kluit,
je zult eens zien, daar groeit wat uit!

Het wonder is- hoe hebben ze de takken
er nu al in kunnen verpakken
met blad en knop- en bloesem en al.
Ja, alles wat hij worden zal
zit er al in. Zelfs het brandhout na zijn dood.
Maar eerst wordt hij nog even groot.

J.B.Charles
 

Je staat er nooit zo bij stil, maar.....

...... wat zou het leven er toch anders uit zien, als je al die hedendaagse luxe zou moeten missen. Geen stroom, geen waterleiding, geen centrale verwarming, geen auto, geen medicijnen of sociale voorzieningen........ 

....... en toch wist men zich, nog niet eens zo erg lang geleden, te behelpen met dat weinige dat er wel was.
Men wist niet beter. Op een boerenerf bijvoorbeeld, had praktisch alles een functie.  Niets stond er zomaar. Een boerentuin werd nooit 'ontworpen', zo'n erf groeide uit praktische overwegingen uit, tot wat het was. 
Ik heb er nooit zo bij stil gestaan, maar heb veel bewondering gekregen voor de vindingrijkheid en de manier waarop men zich vroeger redde, hoe men zichzelf voorzag van alle noodzakelijke benodigdheden. Uit bittere noodzaak ontstond er een heus bedrijf. Alles wat er stond was nuttig en werd ook gebruikt..... Planten werden vaak geruild met de buren. Kruiden werden gekweekt voor gebruik in de keuken en als medicijn. Ook materialen en paard en wagen werden over en weer, met gesloten beurs, onder de buren uitgeleend.  Zo kon men zich door de moeilijke, vaak armoedige, tijden heen worstelen. Tegenwoordig haast ondenkbaar, maar voor die tijd een geweldige manier om elkaar te helpen. Het gedicht op de 'folklorepagina' spreekt voor zich.
De illustratie hierboven van Marian Schuurman is terug te vinden in het boekje Kruudmoes van Henk Harmsen.   

afrikaantjes

bestrijding van aaltjes

bakhuis

i.v.m. brandgevaar los van de boerderij.
niet alleen om brood in te bakken maar ook een plaats waar fruit gedroogd kon worden t.b.v. de schaarse wintermaanden

berk

berkentwijgen voor harde bezems

bessenstruiken

voor jam, wijn en sap, ook als haag

beuk

bestuiving van o.a. de fruitbomen

bijen

bijenstal

was voor kaarsen en honing i.p.v. suiker (luxeartikel)

bloemenhofje

in katholieke streken voor kerkfeesten (vooral witte en gele). vaak worden stekjes in de buurt onderling geruild

boerenwormkruid

tegen vlooien, motten en mieren

bongerd

fruitbomen, graasweide, bleekweide

bussemiete

schuilplek voor dieren en vogels rondom het huis

bussemiete

(hakhoutbosje) snoeihout voor de bakoven

citroenmelisse en geranium

tegen muggen en vliegen

eik

balken voor het huis, afrasteringpalen

els

koorts uitzweten met thee van elzeboombast

es

buigzame takken t.b.v. gereedschapstelen

esdoorn

goudsbloem

weren van motten en mieren

graan en aardappels

dagelijks voedsel, brood en gebak, voedsel v.dieren

groente en fruit

dagelijks voedsel en allerlei lekkernijen

haagbeuk

windkering in moestuinen

hazelaar

heideplaggen strooisel voor vee

hoge bomen rondom huis

om dak tegen stormschade te beschermen en als bliksemafleider

houtwallen

huislook

op het dak ter bescherming van bliksem





 

huttentut

olie uit gedorst zaad voor snotneuslampje,olie voor eten koken en  van de stengels werden zachte bezems gemaakt

keizerskroon

mollen in de tuin verjagen

knotwilg

wilgentenen voor hooibergkap om stro op te binden

knotwilg

turfmolm uit rottend hout t.b.v. bemesting van tuin

kruizemunt en kamille

weren van muizen

lavendel 

tegen mieren en t.b.v. geurzakjes in linnenkast

leibomen

als zonnescherm of windkering, vaak lindeboom                  

leivruchtbomen

fruit voor consumptie en om in te wecken en tegen zonlicht bij kelders

lindeboom

hout voor klompen

linde

voor  voorgevel

moestuin

dagelijks voedsel, ter ruiling van groente met buren

notenboom

geur van blad verjaagt muggen en vliegen, noten

onkruid

bodemgesteldheid aan af te lezen (kalk of mest)

populier

hout voor klompen

sleedoorn

scherpe doornen t.b.v. worstenpinnen

spurrie

gewas met kleine bloemen als koeienvoeder en t.b.v. grasboter

stekelige struiken

als haag om vee tegen te houden

struiken en bomen

rondom bakhuis om in geval van brand vonken op te vangen

twijgen van bomen

kachelhout

varkens, koeien, kippen

vlees, zuivelproducten, eieren

vlierstruik

onheilwerend, sap tegen verkoudheid       

wal- of okkernoot

verjagen van muggen .

waterput

regenwater voor dagelijks gebruik en schoonmaak

wilg

vlechten van manden, korven, vlechtwerkwanden

Hoestdrankje 
1 liter water
500 gram uien
80 gram honing
400 gram bruine suiker 
 

Schil de uien en snijd ze in ringen. Laat de uien samen met de honing en de bruine suiker langzaam (ongeveer 3 à 4 uur) in het water inkoken. Zeef het vocht en u hebt een ouderwetse hoestdrank. Neem zonodig 5 lauwwarme lepels per dag.

en om de site mee af te sluiten ...........

'N HEEL OUD RECEPTJE
VOOR DAGELIJKS GEBRUIK

Dit 'oude recept voor dagelijks gebruik' schreef m'n eerste juf op de basisschool 'Juf Wissenburg' jaren geleden in mijn poëziealbum: en volgens mij is het een 'wereldrecept'.
 

Neem een kopje vol opgeruimdheid
en een lepel goede moed.
Twee theelepels zelfbeheersing,
waar ge een weinig kalmte bij doet.
Twintig druppels geestesvreugd
en een snufje levenszout.
't is een balsem van vertroosting,
't is een raad zo goed als goud.
Vind ge,dat met dit receptje
uw wens nog niet is vervuld,
neem dan voor het allerlaatste
nog een pleister van geduld.