Huwelijkstradities

~*~ Huwelijk ~*~

Twee in elkaar gesloten handen, het is altijd een geheim. Het kan heel persoonlijk wezen, het kan ook een beginnen zijn. Het kan een troost zijn, medeleven. Het kan een steun zijn, woordeloos. Het kan ook een afscheid wezen, voor altijd, meedogenloos. Maar wat die handdruk ook betekent,wat het dan ook wezen mag. Het geheim ligt tussen deez' twee handen.... een troost, een steun, een groet, een lach..
'de Achterhoekse brulfte'
Mocht je ooit 'n echte ouderwetse de meegemaakt hebben, dan zul je dit feest niet snel vergeten. Het woord 'brulfte' komt van 'broed-loft' oftewel bruidloop. De tocht of loop vanaf het huis van de bruid naar dat van haar toekomstige echtgenote. Nog voor de grote dag zelf, werden er al allerlei voorbereidende feesten gevierd. Het begon al met het verlovingsfeest. Het paar gaf hiermee te kennen serieuze plannen te hebben. Een flink verlovingsfeest met cadeaus en drank en natuurlijk niet te vergeten het geven van de ringen. Enkele maanden hierna volgde 'het aantekenen', men was vanaf die dag in ondertrouw, reden genoeg om er alvast een borreltje op te drinken.
Soms kreeg de a.s. bruid een goed gevulde linnenkast als bruidsschat mee van haar ouders. Bovenin lag het zelf geweefde linnen op een rol, klaar om op maat afgesneden te worden. De lakens lagen keurig opgerold met een lintje er om heen in de kast. Zo'n kabinet 'of kammenetkast' had vaak opzij 'geheime' kastjes of vakjes, waar moeder haar zeer persoonlijke dingetjes bewaarde. Bovenop stond het kammenetstelsel, een serie vazen van verschillende hoogtes. Ook het 'verhennekleed' lag al klaar voor het geval je kwam te overlijden. Dit kreeg je vaak al voor de uitzet. en werd je hele leven in de kast bewaard. In Gelselaar bij Erve Brooks is zo'n mooie gevulde kast nog te bewonderen.		''t Kammenet... ;-
..... wie zwijgt stemt toe In katholieke kringen werd telkens op 3 zondagen voor de trouwdag het 3e, 2e en 1e gebod, vanaf de kansel, afgekondigd in de kerk. Familie en kennissen werden zo in de gelegenheid gesteld, bezwaar te maken tegen dit huwelijk. Bijv. als men wist dat de vrouw kinderloos zou blijven, of geen 'maagd' meer was. In de huidige tijd niet meer voor te stellen, maar van emancipatie had men toendertijd nog niet gehoord. De pastoor dacht een belangrijke taak te hebben om bij deze gelegenheid het paar 'voor te lichten' ;-)
Het carbid schieten Het 2e-gebod schieten was een bijzondere gebeurtenis, meestal 's avonds bij het ouderlijk huis van de bruid. Het carbid-schieten is oorspronkelijk een heel oud gebruik. De bedoeling hiervan was, om boze geesten weg te jagen met het lawaai en de vruchtbaarheid te bevorderen. Eigenlijk kwam het er op neer, dat men weer eens een aanleiding had om gezellig een borreltje te drinken. Onder de nodige zinspelingen ging het knallen ging net zo lang door, tot de schutters het nodige boksebier werd aangeboden.
		In een melkbus werd onder een gaatje gemaakt. In de melkbus wordt carbid en water tot een gasvormig mengsel geschud. Hierna werd een lange stok aangestoken en de vlam werd in de melkbus gestoken. Een flinke explosie was het gevolg en de deksel knalde er met een oorverdovend lawaai vanaf. Die knal was soms wel tot 'n kilometer of 5 in de omtrek te horen.
á naar boven
't Boksenmaol
Na het ‘intekenen’ wachtte het as. bruidspaar ‘n feest, dat in de Achterhoek bekend staat als ‘t ‘Boksenmaol’. Buiten klinkt het geknal van de carbidbussen of geweren. Onder luid geroep komen de jongens binnen. Het blijkt al een hele oude traditie te zijn. In het Groot Placaetboek" komt een resolutie voor van 1656, waarin het afvorderen van „Rijbieren ofte Boxen bi eren ofte Quanzelbieren na gedaene inschrijvingen ofte Trouw" alsmede het schieten verboden wordt. Het is nog steeds niet duidelijk of met ‘bokse’ de buks of ‘de broek aanhebben’ (de baas zijn) bedoeld wordt.
Mooi maken
In de tijd dat er nog geen verhuisbedrijven bestonden, waren het weer de buren, de noabers' die het jonge stel overal mee hielp. De avond voor de bruiloft kwamen 'de buurte' bij elkaar om 'groen' of 'mooi' te maken. De mannen vertrokken naar het bos om dennetjes te halen. Dit ging natuurlijk gepaard met een hoop geouwehoer en lol. Ondertussen zaten de vrouwen bij één van de buren 'roosjes' te maken van crêpepapier, die in de dennetjes gehangen werden. Na het nodige vertier, werd er bij de voordeur van de ouderlijke woning een erehaag gevormd van de versierde dennen en natuurlijk was het gebruikelijk de dennen flink te 'nat te houden'. Zo'n avondje 'gruun-maken' deed wat vertier betreft absoluut niet onder voor het echte bruiloftsfeest. Het toekomstige paar was hier uiteraard niet bij aanwezig. Het was nl. vrijgezellenavond en ieder ging apart stappen met de vriendenkring. Waarschijnlijk zullen vele bruidegoms met gemengde gevoelens terugdenken aan die legendarische avond en vooral aan die vreselijke kater erna.
Hoogleven
Tijdens het feest werden sketches opgevoerd en grapjes uitgehaald door de familie. Ook de polonaise en het hoogleven horen erbij. Het bruidspaar wordt op een keukenstoel gezet en de lucht ingedragen door enkele vrienden. De gasten zongen '... en de bruidegom die durft z'n bruidje niet te kussen, falderalderiere ... etc. en ondertussen werd het paar plagend bij elkaar weg gehouden. Pas na 'de kus' mochten ze weer naar beneden, waarna onvermijdelijk het 'inpakken' met slingers. De muzikanten zetten een flink polonaiselied in en iedereen 'moest' er wel aan meedoen.
Over de drempel dragen
Na afloop van het feest volgde rond 01.00 uur de koffietafel, met broodjes en koffie om weer wat te ontnuchteren. Het paar ging moe maar voldaan naar huis in de hoop een onvergetelijke huwelijksnacht te beleven. De bruid werd door haar kersverse echtgenoot over de drempel gedragen, onder toeziend oog van de noabers. De betekenis hiervan was, dat men vroeger geloofde dat onder de drempel de boze geesten huisden en door het 'over' de drempel dragen weerhield de geesten ervan, het nieuwe paar onheil te bezorgen.
En het allerleukste komt nog.....
En mocht het paar denken dan 'eindelijk' te kunnen genieten van de 1e huwelijksnacht, dan hadden ze het flink mis. Het werd vaak wel 'n onvergetelijke nacht want wederzijdse 'vrienden' hadden bijna altijd wel 'n geintje' in petto, om de nachtrust danig te verstoren. Tegen 23.00 uur slopen ze de feestzaal uit om de boel 's flink op stelten te zetten in het nieuwe huis. Enkele grapjes waren bijv. het bed op scherp stellen, alle ramen zwart maken, alle peren uit de fittingen draaien, wekkers om 4 uur af laten rinkelen, kruimels in bed strooien, slaapkamersleutel verstoppen etc etc. Je kunt het zo gek niet bedenken. Of het bruidspaar de gein kon waarderen deed eigenlijk niet ter zake, de vrienden beleefden in ieder geval de grootste lol samen.

Symbolische betekenis

Rijst strooien		De bruidskinderen strooien rijst naar het bruidspaar tijdens het verlaten van de kerk met de bedoeling een gelukkige toekomst met veel kinderen toe te wensen.
Over de drempel dragen		De boze geesten die onder de drempel huisden konden op deze manier de voetsporen van de bruid niet volgen en dus geen kwaad aanrichten.
Witte bruidsjurk		De kleur wit symboliseerde vroeger de maagdelijkheid. Eeuwen geleden had dit er overigens niets mee te maken en was wit de kleur voor vreugde en feest.
Bruidssluier		Het is een teken van ondergeschiktheid van de vrouw aan de man. Doordat de man de sluier oplicht geeft hij als het ware aan, dominant te zijn t.o.v. zijn bruid.
Klinken of 'proosten'		Ook het klinken heeft een oeroude betekenis. Door het geluid van het klinkende glas zouden de aanwezige boze geesten bang worden en op de vlucht slaan.
Trouwringen		De ronde oneindige vorm geeft aan dat de liefde oneindig is, volgens de oude Egyptenaren.
á naar boven
Vroeger waren er nog geen slijterijen waar je drankjes kon kopen. Wel was er, meestal naast de kerk, een dorpscafé. Wat deed men dus, men sloeg zelf aan het brouwen. Op huwelijken waren drankjes als boerenjongens en boerenmeisjes gebruikelijk. De ouderen hebben het vast zelf wel eens gemaakt.
500 gram grote rozijnen 1 liter brandewijn 250 gram suiker water 1 stukje pijpkaneel (± 10 cm) naar keuze: 100 gram amandelen	Boerenjongens
De gewassen rozijnen enkele keren wassen en laten weken in lauw water. Laat ze uitlekken en doe ze in een glazen stopfles met de kaneel. Kook dan de suiker in een pannetje met zoveel water, dat de suiker net onder staat tot een stroopje, laat het afkoelen en roer het door de brandewijn. Giet dit mengsel over de rozijnen en laat dit zo tenminste 2 maanden staan. Desgewenst kunnen er ook amandelen door. Pel ze zonodig eerst, ontdoe ze van de bruine vliesjes (dit gaat gemakkelijk als u er kokend water overgiet) en meng de amandelen door de rozijnen.

Boerenmeisjes 400 gram abrikozen 1 liter brandewijn 400 gram suiker water citroenschil of pijpkaneel naar keuze: 50 gram rozijnen of amandelen
De abrikozen enkele keren wassen in lauw water en goed laten uitlekken. Doe ze dan in een wijde glazen stopfles en leg de citroenschil (of de pijpkaneel) en desgewenst de rozijnen of de amandelen er tussen. Kook de suiker in een pannetje met zóveel water, tot de suiker net onder staat toe een stroopje. Laat dit afkoelen en roer het door de brandewijn. Giet dit mengsel over de abrikozen en laat dit zo tenminste 2 maanden staan.

Advocaotje 12 eieren 500 gram suiker ½ vanillestokje 1 liter brandewijn Breek de eieren één voor één in een kom. Splijt het vanillestokje en schrap er de zaadjes uit. Voeg de suiker en de vanillezaadjes toe en roer tot een gelijkmatig mengsel is verkregen. Voeg dan onder goed roeren en zeer langzaam de brandewijn toe. Zet nu de pan met het eiermengsel in het water zet dit op het vuur en laat de eiermassa ‘au bain marie’ binden. Blijf daarbij steeds goed roeren. Zorg dat het niet aan de kook komt, want dan gaan de eieren schiften. Neem, zodra de eiermassa gebonden is, de kom met het advocaat uit het hete water en zet het hem in koud water om af te koelen. Laat de advocaat al roerende koud worden. Bewaar de advocaat goed afgesloten en koel. Hij is ongeveer 3 weken houdbaar.